محمد صادق فخرالاسلام کیست؟

مقاله استاد حسین توفیقی

مرحوم خانبابا مشار شرح حال وى را چنين آورده است:

محمد صادق فخرالاسلام ابتدا در كيش سريانى بود. پدرش در اروميه مى‏زيسته و چون در اروميه طايفه نصارى كليسا و مدرسه داشتند، او در مدرسه آنجا به تحصيل مشغول شد تا به درجه كشيشى رسيد. سپس از آن دين برگشته، دين اسلام اختيار نمود و مشغول تحصيل علوم اسلامى گرديد. پس از مدتى تحصيل نزد علماى ايران به نجف مهاجرت كرد و مدت شانزده سال به تحصيلات خود ادامه داد تا از علماى اعلام اجازه اجتهاد گرفت و در سنه 1305ق به تهران آمده، به حضور ناصرالدين شاه رسيد و شاه علت مسلمان شدن او را پرسش نمود؛ ادله حقه بيان نمود. بعد به تأليف كتب در حقّيت اسلام و افضليت آن بر اديان عالم مأمور شد و كتب فراوان در السنه مختلفه فارسى و عربى و انگليسى و فرانسه و سريانى نگاشته است. دست در منبر هم داشت و مقدمه منبر خود را از تورات و انجيل به زبان عبرى و سريانى قرار مى‏داد. به دستور سيد محمد طباطبائى مجتهد در تأسيس مدرسه اسلامى در تهران دخيل بود و در اواخر عمر به نشر روزنامه نيز پرداخت. فاضل شرابيانى در روزنامه ايران مورخه شوال 1318ق تأكيد مى‏كند كه دولت و ملت بايد مؤلفات فخرالاسلام را كه از بهترين تأليفات در رد نصارى است، چاپ كنند.(5)

مصحح كتاب انيس‏الاعلام مى‏نويسد:

نويسنده كتاب در يك خانواده مسيحى ساكن كليساكندى رضائيه(6) ديده به جهان گشود... در سلك روحانيت كليساى نسطورى‏ها (آسورى‏ها) درآمد و در خدمت رابى يوحناى بكير، يوحناى جان و رابى عاژ به كسب دانش پرداخت و مدرسه عالى آسورى‏ها را به پايان رساند و مردى دانشمند و قسيسى عالى‏مقام گرديد. سپس به واتيكان سفر كرد تا اطلاعات مذهبى خود را كامل‏تر گرداند! در آنجا به خدمت قسيس‏ها و مطران‏هاى والامقام مانند رابى تالو و كوركز رسيد. و چون در واتيكان درس خواند عقايد كاتوليكى در او اثر گذاشت.(7)

و سخنى از علامه شهيد مرتضى مطهرى(ره) درباره او:

اخيرا تحقيقاتى شده است از طرف خود فرنگى‏ها و از طرف بعضى از مسلمينى كه در اين قضايا مطالعه داشته‏اند، راجع به بشارت‏هايى كه در كلمات حضرت عيسى(ع) يا پيغمبران ديگر آمده است و مخصوصا همان‏طور كه در هفته پيش گفتم، بعضى از علماى مسيحى كه اطلاعات بسيار عميقى در مسيحيت داشتند و بعد مسلمان شدند، اين اطلاعات را در اختيار مسلمين قرار دادند كه گفتيم در ميان كتاب‏ها ــ البته من اطلاعاتم در اين زمينه آن‏قدر زياد نيست ــ تا آنجا كه ما اطلاع داريم، آن كه از همه بهتر است، همين كتاب انيس‏الاعلام فخرالاسلام است. فخرالاسلام يك عالم بزرگ مسيحى بوده و بعد مسلمان شده و يك مسلمان بسيار مخلصى است و به زبان عبرى و سريانى هم ظاهرا آشنا بوده است. او متن اين بشارت‏ها را به آن زبان‏هاى اولى نقل مى‏كند.(8)

الباقی را در سایت خود نویسنده بخوانید:

http://www.ngoic.com/main.php?ObjShow=ShowPage&Tshow=Article&PS=default2&ida=267